Rekomendacje dotyczące wyników badań lipidowych w polskich MLD

W 2012 roku ukazały się ważne rekomendacje wskazujące na konieczność ujednolicenia wartości docelowych wyników badań lipidowych w medycznych laboratoriach diagnostycznych w Polsce. Było to stanowisko Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego, Polskiego Towarzystwa Diagnostyki Laboratoryjnej, Konsultanta Krajowego w dziedzinie Kardiologii i Konsultanta Krajowego w dziedzinie Diagnostyki Laboratoryjnej. Zachęcam do zapoznania się z poniższą publikacją.

 

Dyslipidemie należą do najważniejszych mody kowalnych czynników ryzyka sercowo-naczyniowego [1, 2]. Ich rozpowszechnienie w populacji jest znaczne. Szacuje się, że częstość pierwotnej poligenowej hipercholesterolemii może sięgać 10% populacji, a dyslipidemii aterogennej – 20 do 30%. W badaniu NATPOL 2011 stwierdzono, że hipercho- lesterolemia, de niowana jako stężenie cholesterolu całkowitego w osoczu ≥5,0 mmol/l (≥190 mg/dl) występuje w Polsce u 61% (ok. 18 mln.) osób w wieku 18-79 lat [Zdrojewski T, Bandosz P. NATPOL 2011; unpublished data]. Wy- niki badań epidemiologicznych oceniających między innymi występowanie czynników ryzyka sercowo-naczyniowego w populacji generalnej oraz u osób z chorobą niedokrwienną serca wskazują, że niedostateczne wykrywanie i nieskutecz- ne leczenie hipercholesterolemii jest jednym z największych zagrożeń dla zdrowia Polaków [3-7]. W badaniu NATPOL 2011 stwierdzono, że 65% przypadków hipercholesterolemii w Polsce pozostaje nierozpoznanych, u 22% osób jest ona rozpoznana, ale nieleczona, w 6% przypadków jest ona le- czona nieskutecznie, a jedynie u 8% Polaków z hiperchole- sterolemią choroba ta jest skutecznie leczona.

Jedną z przyczyn tej złej sytuacji epidemiologicznej jest błędna interpretacja wyników badań lipidowych na skutek zamieszczania na formularzach wyników badań laboratoryjnych niewłaściwych wartości odniesienia – docelowych stę- żeń cholesterolu całkowitego oraz we frakcjach LDL i HDL. Dyslipidemię definiuje się jako stan, w którym stężenia lipidów i lipoprotein w osoczu przekraczają wartości uznane za pożądane (docelowe) [2]. Wartości docelowe są ustalane na podstawie wyników badań epidemiologicznych i klinicznych oceniających związek stężeń lipidów i lipoprotein z ryzykiem sercowo-naczyniowym. Są one publikowane m. in. w zaleceniach praktyki klinicznej i, z postępem wiedzy, ulegają zmianom. Eksperci towarzystw naukowych (European Society of Cardiology, European Society of General Practice/Family Medicine, European Association for the Study of Diabetes, European Atherosclerosis Society i in.) są zgodni, że docelowym stężeniem cholesterolu frakcji LDL u osób o bardzo dużym ryzyku sercowo-naczyniowym jest wartość <1,8 mmol/l (<70 mg/dl), u osób o dużym ryzyku – <2,5 mmol/l (<100 mg/ dl), a u osób o mniejszym ryzyku – <3,0 mmol/l (<115 mg/dl) [1]. Tymczasem w wielu laboratoriach w Polsce jako wartość docelową lub górną granicę „normy” stężenia cholesterolu frakcji LDL na formularzach wyników badań zamieszcza się wartości od 2,5 mmol/l (100 mg/dl) do 4,0 mmol/l (150 mg/ dl). Taka błędna informacja na wyniku badania może powodować samowolne odstawianie przez pacjentów leków hipolipemizujących lub zmniejszanie ich dawek oraz zmniejszać zaufanie pacjenta do wiedzy i profesjonalizmu lekarza. W niektórych przypadkach może też wprowadzać w błąd lekarzy sugerując znaczącą różnicę między „normalnym”, a docelowym stężeniem cholesterolu.

W celu poprawy skuteczności rozpoznawania i leczenia dyslipidemii konieczne jest ujednolicenie wartości docelowych wyników badań lipidowych w polskich laboratoriach – zamieszczanie na formularzach wyników wyłącznie podanych poniżej wartości rekomendowanych przez europejskie towarzystwa naukowe.

Ponieważ przedstawiony powyżej opis potrzebny do poprawnej interpretacji wyników oznaczeń cholesterolu LDL jest zbyt obszerny do zamieszczania go na formularzach wyników badań, proponujemy następującą jednolitą formę i treść części formularza zawierającej wyniki badań lipidowych:

Tabela 1. Uniwersalna.

Ujednolicenie wartości docelowych wpisywanych na formularzach wyników badań lipidów w polskich laboratoriach zmniejszy niepokój pacjentów, zwiększy ich zaufanie do lekarzy i przestrzeganie zaleceń, a także zaoszczędzi czas lekarzy poświęcany obecnie na wyjaśnienia – w efekcie przyczyni się do poprawy wykrywalności i skuteczności leczenia hipercholesterolemii w Polsce.

Tabela 2. Uszkodzenia.

Piśmiennictwo:

  1. Fifth Joint Task Force of the European Society of Cardiology. European Guidelines on cardiovascular disease prevention in clinical practice (version 2012): the Fifth Joint Task Force of the 333. European Society of Cardiology and Other Societies on Car- diovascular Disease Prevention in Clinical Practice. Eur J Prev Cardiol 2012; 19: 585-667.
  1. ESC/EAS Guidelines for the management of dyslipidaemias. The Task Force for the management of dyslipidaemias of the European Society of Cardiology (ESC) and the European Ath- erosclerosis Society (EAS). Atherosclerosis 2011; 217: 3-46.
  2. Pietrasik A, Starczewska M, Główczyńska R, et al. Secondary prevention of myocardial infarction in primary care – selected results of POLCARD‐SPOK Study. Kardiol Pol 2006; 64: 210- 217.
  3. Banasiak W, Wilkins A, Pociupany P, Ponikowski P. Pharma- cotherapy in patients with stable coronary artery disease on an outpatient basis in Poland. RECENT study. Kardiol Pol 2008; 66: 642-649.
  4. Pająk A, Jankowski P, Kawecka-Jaszcz K, et al. Changes in secondary prevention of coronary artery disease 1997-2007. Results of the Cracovian Program for Secondary Prevention of Ischaemic Heart Disease and Polish parts of EUROASPIRE II and III surveys. Kardiol Pol 2009; 67: 1353-1359.
  5. Śliż D, Mamcarz A, Filipiak K, et al. 3ST‐POL trial: Standards of statin use In Poland In the context of the European Society of Cardiology guidelines. Pol Arch Med Wewn 2010; 120: 328-333
  6. Bala M, Leśniak W, Płaczkiewicz‐Jankowska E, et al. Cardiovas- cular risk factors control in Polish patients with type 2 diabetes within the rst two years of diagnosis: results of the ARETAEUS 1 study. Kardiol Pol 2011; 69: 1249-1257.

 

Wpis powstał na podstawie przedruku pracy Stępińska J., Solnica B., Kulpa J., Jankowski P., Kalarus Z., Opolski G., Sitkiewicz D. Konieczność ujednolicenia wartości docelowych wyników badań lipidowych w medycznych laboratoriach diagnostycznych w Polsce. Diagnostyka Laboratoryjna Journal of Laboratory Diagnostics; 2012; Volume 48; Number 4; 473-474 i zawiera całość artykułu. Plik źródłowy.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *