Błąd przedlaboratoryjny

 

Celem diagnostyki laboratoryjnej jest dostarczenie jak najbardziej wiarygodnych i wyczerpujących informacji, dotyczących pacjenta na określonym etapie postępowania diagnostycznego lub terapeutycznego. Od momentu zlecania badania do wykonania i wydania wyniku istnieje kilka ważnych etapów, które mogą istotnie zmienić ostateczny wynik.


Etapy procesu analitycznego:
1. zlecenia badania
2. pobieranie materiału
3. identyfikacja (pacjenta, próbki)
4. transport
5. przechowywanie
6. separacja i/lub preparatyka wstępna
7. analiza – pomiar
8. raportowanie
9. analiza wyników, działania medyczne

Obecnie stosowanie automatycznych analizatorów oraz rygorystycznych kontroli jakości badań laboratoryjnych powoduje, że niezgodność wyników badań laboratoryjnych ze stanem chorego w ponad 70% jest spowodowana okolicznościami, które nie są związane z samym procesem analizy (pomiaru)[1]. Zwróćmy uwagę jak ważne są etapy poprzedzające samą analizę.

Def:
Błąd laboratoryjny to każdy błąd popełniony na drodze od przygotowania zlecenia badania do raportowania i interpretacji jego wyniku, a także podjętych na tej podstawie działań[2].

Definicja ta nie obejmuje informacji o dopuszczalnej częstości występowania błędów. Aby ograniczyć ilość błędów konieczna jest ścisła współpraca diagnosty z lekarzami, pielęgniarkami, położnymi.

Źródłem błędu mogą być: niewłaściwe pobranie materiału (np. nieodpowiednie probówki), błędne oznakowanie próbek, niewłaściwy transport i przechowywanie materiału, zbyt późne oddzielenie surowicy lub osocza od elementów morfotycznych, niewłaściwe warunki wirowania, niewłaściwe zabezpieczenie próbek (np. parowanie próbek w niezamkniętych probówkach itp.)[3].
Lekarz powinien poinformować pacjenta, że zarówno niewłaściwa dieta (głodzenie albo spożycie posiłku bezpośrednio przed badaniem) jak i stosowane leki mają istotny wpływ na wyniki badań laboratoryjnych. Parametry biochemiczne, hematologiczne i koagulologiczne podlegają również zmianie w okresie cyklu menstruacyjnego oraz w ciąży[3].

Tabela 1. Wpływ zmiany pozycji z siedzącej na stojącą, wysiłku fizycznego i pory dnia na wybrane parametry biochemiczne we krwi[3].
 
Podczas pobierania krwi żylnej należy zwrócić uwagę na czas trwania stazy (zbyt długie zaciśnięcie opaski spowoduje zagęszczenie krwi), hemolizę, zanieczyszczenie płynami infuzyjnymi i zastosowanie odpowiednich środków przyspieszających lub zapobiegających wykrzepianiu[3].
 
 
 
Piśmiennictwo:
1. Dembińska-Kieć A., Naskalski J.W. Diagnostyka laboratoryjna z elementami biochemii klinicznej. Elsevier Urban & Partner. Wrocław, 2010, 3.1:32.
2. Kulpa J.K. Ryzyko błędów w fazie przed-analitycznej. Kraków pobierz plik: Prezentacja prof. J. Kulpa
3. Szutowicz A., Raszeja-Specht Diagnostyka Laboratoryjna. Gdański Uniwersytet Medyczny. Gdańsk 2009, Tom I, 1.5.:17-18.
 

 

 

 

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *